Van bướm tay quay | Cấu tạo, Nguyên lý hoạt động

Van bướm tay quay vận hành bằng cách dùng lực tác động lên tay quay để đĩa van chuyển động xoay vuông góc với thân van, cho phép các môi chất có thể đi qua hệ thống. Nhờ có bộ trợ lực thiết kế trong tay quay nên việc vận hành của thiết bị này sẽ nhẹ nhàng hơn van bướm tay gạt đồng thời vẫn đảm bảo điều tiết được đĩa van quay từ 0 -90 độ để kiểm soát lưu lượng dòng chảy đi qua.

Bảng kích thước Van bướm tay quay

Đặc điểm nhận dạng các loại van bướm này chính là trên phân thân van được thiết kế thêm phần tay quay (giống volang ô tô) được kết nối trực tiếp với trục quay để điều khiển đĩa van hoạt động.

Tiêu chuẩn: BS 4504

Đặc tính:

• Áp suất (mpa): 1.6
• Áp suất test vỏ: 2.4 mpa
• Áp suất test lòng: 1.8 mpa
• Nhiệt độ: -10°C đến 80 °C
• Sử dụng cho: Nước

THÀNH PHẦN VẬT LIỆU   Thành Phần Vật Liệu Thân Van Gang thép Đĩa van SS          Thân cây                  Gang dẻo / thép dẻo          Tay nắm EPDM/NBR/PTFE

QUY CÁCH

Phần vô lăng nào có thể nằm ở trên trục quay của van hoặc cũng có thể tạo với trục van thành một góc vuông nhưng đều đã được liên kết với trục thì mới điều khiển được hoạt động quay của đĩa van bên trong. Dạng này cũng được ứng dụng nhiều như van bướm tay gạt bởi sẽ tích hợp thêm bộ trợ lực để vận hành nhẹ nhàng hơn, phù hợp cho cả các hệ thống đường ống lớn.

Giải thích thông số của van bướm tay quay

Trên bất cứ các thiết bị nào cũng được ghi chú các thông số của sản phẩm và các thông số này cũng có liên quan đến việc chọn lựa các thiết bị phù hợp trên toàn hệ thống nên cần đặc biệt chú ý.

• Kích cỡ sản phẩm: DN50 – DN600. Đây chính là kích cỡ có liên quan đến đường kính của đường ống, cho phép van lắp đặt vừa vặn vào hệ thống nên cần đặt biệt chú ý.
• Nhiệt độ hoạt động: – 10 – 253°C. Nhiệt độ ngưỡng vận hành cho phép của van, chẳng hạn với van bướm tay quay gang ít chịu được nhiệt độ thấp hơn 300ºC nên nếu môi chất nằm dưới khoảng nhiệt độ này thì không thể sử dụng.
• Áp lực làm việc: 10PN, 16PN, 40PN, 25PN (hoặc 10 bar, 16 bar, 40 bar, 25 bar). Khả năng chịu lực trong ngưỡng cho phép của van để van có thể vận hành tốt nhất. Chẳng hạn các vật liệu nhựa thường chỉ chịu được áp lực dưới ngưỡng 25bar, nếu vượt qua sẽ bị biến dạng, vỡ hay hư hỏng làm ảnh hưởng đến quá trình vận hành.
• Kiểu kết nối: Wafer, tai bích, mặt bích. Chính là kiểu kết nối van với hệ thống đường ống tương thích.
• Tiêu chuẩn: BS, JIS, ANSI, DIN (liên quan đến kiểu kết nối theo tiêu chí quốc để để đảm bảo van có thể kết nối vừa vặn với mặt bích, chẳng hạn số lỗ ren, số bulong, kích thước tâm lỗ ren).
• Môi trường hoạt động: Nước sạch, nước thải, gas, xăng, khí,, hóa chất,… nơi mà van hoạt động thích hợp và hiệu quả nhất.
• Vật liệu chế tạo thân, đĩa, trục: Inox 304 – 316 , nhựa UPVC-CPVC-PVC, gang, thép WCB – A105.
• Gioăng làm kín: EPDM, PTFE, NBR – vật liệu gioăng hay vòng làm kín ( được đặt giữa thân và đĩa van).
• Hãng sản xuất: YDK, BTL, WONIL, ARV,….
• Xuất xứ: Malaysia, Đài Loan, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn quốc,….

Các loại van bướm tay quay phổ biến

Có rất nhiều loại van bướm tay quay với các chất liệu, kiểu kết nối hay có nguồn gốc sản xuất khác nhau. Mỗi loại đều sẽ có những ưu/nhược điểm riêng, tùy theo tính chất môi trường hay các loại môi chất mà sẽ sử dụng các loại van khác nhau để đảm bảo vận hành tốt nhất.

Phân loại theo chất liệu :

Mỗi chất liệu sẽ có khả năng chịu lực, độ bền hay phù hợp với môi trường khác nhau, có loại chỉ nên dùng cho nước sạch, có loại lại có thể dùng cho hóa chất. Do đó cần xem xét đến yếu tố chất liệu khi lựa chọn van bướm cho hệ thống.

• Van bướm tay quay chất liệu gang: Được sử dụng phổ biến nhất vì có độ bền khá ổn, chi phí rẻ, cực kỳ phù hợp với hệ thống nước sạch, khí nén. Tuy nhiên nhược điểm của loại này là khả năng chịu nhiệt và áp suất, áp lực không quá tốt, chẳng hạn nếu có các va đập mạnh có thể bị cong vênh khiến vận hành gặp vấn đề.
• Van bướm tay quay chất liệu thép: Trong các môi trường áp suất và nhiệt độ cao thì vật liệu thép lại là lựa chọn hàng đầu bởi có độ bền cao, khả năng chống chịu tốt hơn, tuy nhiên chi phí lại cao hơn đồng thời cũng nặng hơn rất nhiều.
• Van bướm tay quay chất liệu nhựa: Chủ yếu là sử dụng các loại nhựa  PVC, UPVC, PP cao cấp bởi có thể đáp ứng tốt cả trong các môi trường hóa chất, acid khá tốt, hạn chế nguy cơ ăn mòn hay hư hỏng nên thường được ưu tiên sử dụng hàng đầu trong các môi trường hóa chất. Dù vậy chất liệu này lại không có khả năng chịu áp lực quá tốt, nếu có các va đập mạnh sẽ rất dễ hư hỏng.
• Van bướm tay quay chất liệu inox: Thường sử dụng các loại inox cao cấp như 304 hoặc 316L không gỉ, được ứng dụng rất nhiều trong các hệ thống y tế, cấp nước sạch hay hóa chất. Chất liệu này có rất nhiều ưu điểm như vừa chịu nhiệt tốt lên tới 200ºC, khả năng chống mài mòn ổn, chịu lực tốt và có thể thiết kế đề phù hợp với nhiều kích thước đường ống khác nhau.
• Van bướm tay quay kết hợp giữa các vật liệu: Chẳng hạn van bướm tay quay thân gang thân gang đĩa inox là dạng phổ biến nhất để giảm các ưu điểm của cả hai vật liệu và đem lại kết quả vận hành tốt nhất. Tùy theo tính chất môi chất và môi trường lắp đặt để lựa chọn các vật liệu phù hợp.

Phân loại theo kiểu kết nối

Gear Butterfly Valve sẽ được lắp đặt vào hệ thống bằng bulong, ốc vít thông qua các lỗ ren được thiết kế trên phần thân của van. Tùy thuộc vào hệ thống, mặt bích hay kích thước đường ống để lựa chọn kiểu kết nối của van bướm nhằm đảm bảo van được cố định chắc chắn vào đường ống khi vận hành.

• Van bướm tay quay kiểu kẹp Wafer (Wafer Type Gear Operation Butterfly Valve): Đây là kiểu phổ biến nhất với tay quay và đơn giản nhất, chi phí rẻ thường áp dụng cho các hệ thống đường ống vừa và nhỏ. Theo đó sẽ chỉ có hai lỗ ren đường thiết kế trên thân van, đặt ngay cạnh vị trí tiếp giáp giữa thân van với trục van ở hai bên. Van sẽ được cố định bằng cách siết bulong đồng thời kẹp chặt hai mặt bích đã được hàn ở hai bên đường sống.
• Van bướm tay quay kiểu tai bích (Valve Lug Type Gear Operation Butterfly): Trên thân van sẽ có các lỗ ren được phân bố đều nhằm xỏ các bulong qua và siết chặt với mặt bích đã được hàn với hệ thống đường ống nên sẽ cực kỳ chắc chắn. Dạng này thường có yêu cầu cao trong lắp đặt nhưng khả năng làm kín, hạn chế nguy cơ rò rỉ lưu chất cực kỳ tốt.
• Van bướm tay quay kiểu tai bích rút gọn (Semi Lug Type Gear Operation Butterfly Valve): Trên thân van được thiết kế 4 lỗ xỏ bulong được đặt ở hai vị trí trên dưới đối xứng nhau, ngay cạnh trục quay. Nhờ đó van sẽ được cố định chắc chắn hơn là dạng kẹp wafer.
• Van bướm tay quay dạng hai mặt bích: Đây là loại có thể cho khả năng làm kín lưu chất và cố định chắc chắn nhất trên hệ thống đường ống nên được ứng dụng trên nhiều trên các đường ống có kích thước lớn hoặc dùng cho các môi chất hóa chất, khí gas có áp suất cao. Phần thân van sẽ được thiết kế thêm phần viền có dạng như mặt bích giúp việc lên kết vào đường ống chắc chắn hơn, hạn chế tối đa nguy cơ rò rỉ khi vận hành.

Phân loại theo xuất xứ

Do có tính ứng dụng cao và nhu cầu sử dụng rất nhiều nên hiện nay cũng có rất nhiều thương hiệu sản xuất các thiết bị thủy lực này và đến từ nhiều thương hiệu khác nhau. Mỗi loại có thể có những ưu/nhược điểm riêng về độ bền, tính chất, khả năng chịu nhiệt… nên cũng cần tham khảo chi tiết khi có nhu cầu.

• Van bướm tay quay thương hiệu Y.D.K của Hàn Quốc
• Van bướm tay quay thương hiệu WONIL của Hàn Quốc
• Van bướm tay quay thương hiệu BTL của Trung Quốc
• Van bướm tay quay thương hiệu ARV của Malaysia
• Van bướm tay quay thương hiệu Shinyi của Đài Loan